مفهوم حکمرانی شرکتی یا حاکمیت شرکتی، اگر بهدرستی اجرا شود، نقش تعیینکنندهای در حفظ حقوق سهامداران و افزایش اعتماد عمومی به بازار سرمایه دارد.
چرا حاکمیت شرکتی اهمیت دارد؟
وضعیت اجرای حاکمیت شرکتی در شرکتهای بورسی ایران
با وجود تدوین مقررات رسمی (دستورالعمل مصوب و ابلاغی ۱۴۰۱ سازمان بورس)، اجرای عملی حاکمیت شرکتی در بسیاری از شرکتهای بورسی کشور (حدود ۱۰۰۰ شرکت بورسی در ایران داریم) همچنان با چالشهای جدی روبهروست. در بخش قابلتوجهی از شرکتها، این مفهوم بیشتر جنبه «فرمالیته» دارد تا «واقعی».
چالشهای اصلی عبارتاند از: تمرکز قدرت در دست سهامداران عمده، ضعف کمیتههای تخصصی مانند کمیته حسابرس، افشای ناکافی اطلاعات و نبود هیئتمدیره مستقل و حرفهای.
حاکمیت شرکتی در شرکتهای غیر بورسی
در شرکتهای غیربورسی، مفهوم حاکمیت شرکتی نیز وجود دارد، اما شکل و شدت اجرای آن با شرکتهای بورسی تفاوت دارد. در این شرکتها، بهدلیل نبود الزام قانونی برای افشای اطلاعات و نظارت عمومی، اجرای اصول حاکمیت شرکتی بیشتر به اراده و فرهنگ مدیریتی وابسته است تا مقررات رسمی. در شرکتهای غیر بورسی، هیئتمدیره معمولاً ترکیبی از مالکان و مدیران اجرایی است و تفکیک نقشها بهروشنی شرکتهای بورسی انجام نمیشود. همین امر میتواند منجر به تمرکز قدرت، کاهش شفافیت و ضعف در پاسخگویی مدیران شود. با این حال، شرکتهایی که بهدنبال جذب سرمایهگذار یا توسعه پایدار هستند، بهتدریج اصول حاکمیت شرکتی را در قالب کمیتههای نظارتی داخلی، گزارشدهی مالی منظم و تفکیک وظایف مدیریتی اجرا میکنند.